Haško tužilaštvo zatražilo je danas kaznu od 45 godina zatvora za bivše vođe OVK Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Redžepa Seljimija i Jakupa Krasnićija, optužene za ratne zločine na Kosovu i u Albaniji tokom 1998–1999. godine. Portparol Suda Kristofer Benet izjavio je za Radio Slobodna Evropa da je riječ o zahtjevu za kaznu od 45 godina zatvora za svakog od optuženih pojedinačno – odnosno ukupno 180 godina zatvora.

Na početku završnih riječi, glavna tužiteljka Kimberli Vest ocijenila je da su dokazi izvedeni tokom suđenja pokazali da su zločini iz optužnice počinjeni i da „optuženi snose krivičnu odgovornost“.

„Dokazi opravdavaju duge zatvorske kazne za sve optužene“, kazala je glavna tužiteljka.

Vest je rekla da je specijalizovano tužilaštvo zatražilo osuđujuće presude po svih deset tačaka optužnice i izricanje jedinstvene kazne od 45 godina zatvora.

“Zasnovane na individualnom doprinosu u počinjenju zločina (za koje se terete u optužnici) svakog od sljedećih: Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Redžepa Seljimija i Jakupa Krasnićija”, navela je Vest.

Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići optuženi su za zločine nad Srbima, Romima i Albancima, koje su proglasili „kolaboracionistima“, u oko 40 pritvora OVK na Kosovu, kao i u Kukešu i Cahanu, na sjeveru Albanije, od marta 1998. do novembra 1999. godine.

Glavna tužiteljka precizirala je da su optuženi odgovorni za smrt najmanje 100 žrtava i za zlostavljanje stotina osoba.

Vestova je kao dokazanu navela i optužbu da su četvorica lidera OVK bili „protagonisti udruženog zločinačkog poduhvata“, sa ciljem da preuzmu kontrolu nad cijelim Kosovom.

Na njihovoj meti našli su se, prema riječima Vestove, svi koje su doživljavali kao „protivnike“ OVK – Srbi, Romi, Albanci koje su proglasili saradnicima srpskih vlasti, kao i članovi Demokratskog saveza Kosova Ibrahima Rugove.

Tužiteljka Vest je, pozivajući se na dokaze, ocijenila da su optuženi bili „ključni članovi Glavnog štaba OVK“ i da su „komandanti operativnih zona OVK dobijali naređenja od njih, a ne obratno“, kako je tvrdila odbrana.

Te tvrdnje odbrane Vest je nazvala “ciničnim iskrivljavanjem istine“.

Tužiteljka je kao nepouzdana označila svjedočenja sedmorice međunarodnih zvaničnika, uključujući generala Veslija Klarka i ambasadora Kristofera Hila, data u odbranu prvooptuženog Tačija.

Ta svjedočenja zasnovana su, prema Vestovoj, na „ograničenim saznanjima“ svjedoka koji su bili „padobranci“ u složenoj situaciji na Kosovu i nijesu imali nikakva saznanja o unutrašnjoj organizaciji OVK i njenom djelovanju na terenu.

Posebnu zahvalnost glavna tužiteljka uputila je žrtvama i svjedocima koji su dali iskaz uprkos „trajnoj klimi zastrašivanja na Kosovu“, odnosno „prijetnjama, strahu i stigmi“ kojima su bili izloženi.

Pred raspravnim vijećem, kojim predsjedava Čarls Smit iz Sjedinjenih Američkih Država, tužioci i branioci iznosiće završne argumente do 18. februara.

Prema pravilima suda, presuda četvorici bivših lidera OVK biće potom izrečena u roku od 90 dana.

Ukoliko sudijama bude potrebno više vremena za odlučivanje, rok za izricanje presude može biti produžen za dodatnih 60 dana.

Prema optužnici, Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići su individualno krivično odgovorni za zlodjela pripadnika OVK počinjena tokom nemeđunarodnog oružanog sukoba, u okviru „širokih i sistematskih napada na osobe osumnjičene da su se protivile OVK“.

Optužnica u deset tačaka tereti Tačija, Veseljija, Seljimija i Krasnićija za: progon na političkoj i etničkoj osnovi, zatvaranje, nezakonito hapšenje i pritvaranje, druge nehumane postupke, okrutno postupanje, prisilni nestanak, mučenje (dvije tačke) i ubistva (dvije tačke).

Pripadnici OVK počinili su zločine nad približno 407 pritvorenika, od kojih je najmanje 102 ubijeno, u periodu od marta 1998. do septembra 1999. godine, navodi se u optužnici.

U optužnici je identifikovano 75 žrtava – 51 srpska, 23 albanske i jedna romska.

Šest tačaka optužnice tereti Tačija (56), Veseljija (57), Seljimija (53) i Krasnićija (74) za zločine protiv čovječnosti, a četiri tačke za ratne zločine.

Prema optužnici, Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići bili su učesnici u udruženom zločinačkom poduhvatu.

Cilj tog zločinačkog poduhvata bilo je preuzimanje kontrole nad cijelim Kosovom nasiljem nad svima koje je OVK smatrala „protivnicima“.

Kao saučesnici u tom zločinačkom udruženju, u optužnici su navedeni i oficiri OVK: Azem Sulja, Ljaj Brahimaj, Fatmir Ljimaj, Sulejman Seljimi, Rustem Mustafa, Šukri Buja, Ljatif Gaši i Sabit Geci.

Svi optuženi izjasnili su se da nijesu krivi.

Oni se nalaze u pritvoru u Hagu od hapšenja na Kosovu, sprovedenog 4. i 5. novembra 2020. godine.

Suđenje Tačiju i saoptuženima počelo je pred sudom u Hagu 3. aprila 2023. godine, a tužioci su svoj dokazni postupak okončali 15. aprila prošle godine.

U haškoj sudnici svjedočilo je 125 svjedoka optužbe, dok su izjave desetina drugih svjedoka tužioci uveli kao pisane dokaze.

Dokazni materijal tužilaštva obuhvata i oko 3.000 dokumenata na albanskom, srpskom i engleskom jeziku.

U odbranu Tačija svjedočilo je sedam svjedoka, bivših britanskih i američkih zvaničnika koji su se sa njim sastajali i vodili razgovore tokom 1998. i 1999. godine.

Ti svjedoci dali su gotovo istovjetne iskaze da Tači nije bio vojni komandant, već politički predstavnik OVK, te da nije mogao biti odgovoran za zločine iz optužnice.

Prema svjedocima odbrane, OVK nije bila organizovana vojska sa centralnom komandom i jasnim komandnim lancem.

Na pitanja tužilaca, Klark, Hil i drugi svjedoci Tačijeve odbrane potvrdili su, međutim, da u to vrijeme nijesu imali detaljnije informacije o unutrašnjoj organizaciji i djelovanju OVK na terenu, niti o otmicama i pritvaranju civila.

Pisane dokaze odbrane dostavili su i zastupnici četvrtooptuženog Krasnićija.

Smatrajući da tužilaštvo nije dokazalo njihovu krivicu, drugooptuženi Veselji i trećeoptuženi Seljimi nijesu izvodili svjedoke odbrane.

U postupku protiv Tačija i saoptuženih učestvuje i više od 150 žrtava zločina iz optužnice.

Sud je tokom procesa saslušao i izvještaje dvojice vještaka o materijalnoj, fizičkoj i mentalnoj šteti koju su žrtve pretrpjele.

Ukoliko Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići budu proglašeni krivim, sve žrtve koje učestvuju u postupku imaće pravo na obeštećenje.

Specijalizovana vijeća Kosova, kako se sud zvanično naziva, osnovala je Skupština Kosova 2015. godine, pod međunarodnim pritiskom izazvanim izvještajem izvjestioca Savjeta Evrope Dika Martija o zločinima OVK na Kosovu i u Albaniji, objavljenim 2011. godine.

Sud je formalno dio pravosudnog sistema Kosova, ali djeluje u Hagu. U presudama i drugim dokumentima sud je utvrdio da na Kosovu vlada uporna klima zastrašivanja i uznemiravanja svjedoka u postupcima protiv optuženih pripadnika nekadašnje OVK.

Izvor: Portal RTCG

Foto: Hašim Tači (Printscreen/Remarker Media)